ο μωβ μαέστρος – σοφία νικολαΐδου

«Είχαμε καιρό να μιλήσουμε. Η τελευταία μας συνάντηση εξελίχτηκε σε καβγά. Όμως μάθαινα τα νέα του και μάθαινε τα δικά μου. Πάντα υπάρχουν καλοθελητές που χώνονται στα προσωπικά των άλλων. Τους άκουγε αμίλητος. Δε σχολίαζε τίποτα. Κατέφταναν μετά και μου έλεγαν πως με αγαπούσε. Χμμμ. Αγάπη εξ αποστάσεως. Να τη βράσω.»
[Απόσπασμα απ’ το βιβλίο]

Το τελευταίο μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου, ο «Μωβ μαέστρος», είναι το μυθιστόρημα των ανθρώπων της διπλανής πόρτας. Άνθρωποι καθημερινοί, οικείοι, με όλα τους τα ελαττώματα και τα πολλά προτερήματα, με τα ξεσπάσματα και τις στιγμές που ησυχάζουν ή που…πεθαίνουν.

Η συγγραφέας επέλεξε ως τόπο της ιστορίας της τη Θεσσαλονίκη. Πόλη που κρύβει, ή που τουλάχιστον έκρυβε, πολλά μυστικά, δεχόταν μέσα της ζωές ανθρώπων που πάντοτε ήταν έτοιμοι για το μεγάλο βήμα, αλλά τις περισσότερες φορές δεν το τολμούσαν. Έτσι, η Αθήνα γέμισε εκατομμύρια κατοίκων. Καλώς ή κακώς. Η Θεσσαλονίκη, γενέθλια πόλη της Σοφίας Νικολαΐδου, δεν είναι καθόλου τυχαία στην επιλογή της, μιας και όλη η ιστορία έχει να κάνει με ανθρώπους της νύχτας, λαϊκούς, τόσο όμορφα λαϊκούς, που μόνο αυτή η πόλη ξέρει να γεννά και να ανατρέφει.

Ένας ζωηρός πατέρας, ο Νικήτας Ιασίδης, που κυκλοφορεί με γούνα και ακούει Μικ Τζάγκερ (!), κάποτε πετυχημένος και βαθύπλουτος, τώρα να ακολουθεί τη μοίρα της πόλης· μια ατίθαση κόρη, η Λίζα Ιασίδη, μαθηματικός που η χάρη της έφτασε μέχρι τη μυθοποιημένη Σορβόννη [που απομυθοποιείται στο βιβλίο], η οποία θέλει να διασκεδάζει, να ξοδεύει λεφτά και να μην την ενοχλεί κανείς· το στοίχημα μεταξύ των δύο για το αν η κόρη θα καταφέρει να φανεί αντάξια της περιουσίας και του ονόματος στη νύχτα και της ζωής στη μέρα που άφησε ο πατέρας της πεθαίνοντας. Η μαμά που δεν υπάρχει εν σώματι αλλά σίγουρα εν πνεύματι. Δικηγόροι, σερβιτόροι, ρώσικη μαφία και οικιακή υπηρεσία, ο Ψυ και πολλά άλλα πρόσωπα παρελαύνουν από το μυθιστόρημα. Όπως σε πολλά βιβλία της γενιάς της Νικολαΐδου, έτσι στον «Μωβ Μαέστρο» υπάρχει παντού η μουσική και η διασκέδαση, πόσω μάλλον όταν αναφερόμαστε στη Θεσσαλονίκη (εδώ το βιβλία έχει παρουσιάζει ομοιότητες με το «Χάπι Λου» της Εύης Λαμπροπούλου)· η φιλία σε πρώτο πλάνο, όπως επίσης και ο τρόπος που τη «χρησιμοποιούν» οι αληθινοί, οι καθ’ έξιν και οι «ειρήσθω εν παρόδω» φίλοι.

Όλα αυτά συνθέτουν την αφήγηση του βιβλίου που προσπαθεί να μιλήσει για μια εποχή που παρέρχεται (ίσως ανεπιστρεπτί), για έναν τρόπο ζωής που άλλοι αποστρέφονται και άλλοι ονειρεύονται· κάποιοι και τα δύο μαζί. Φόβοι, μοναξιά, αλήθειες, αγάπη, κρυφές σκέψεις και λόγια που δεν μπορούν να ειπωθούν, διατρέχουν ολόκληρο το μυθιστόρημα.

Ο λόγος της συγγραφέως είναι άμεσος. Ευθύς. Βορειοελλαδίτικος. Μπορεί η ηρωίδα άλλα να θέλει να πει και άλλα να λέει, η Νικολαΐδου ωστόσο έχει καταφέρει να το αποδώσει με ευθύτητα. Σίγουρα με πολύ χιούμορ και πολλή ροκ διάθεση.

Αυτό όμως είναι που κάνει σε κάποια σημεία το κείμενο να χάνει τη λογοτεχνικότητά του. Η προφορικότητα της γραφής και η αμεσότητα του λόγου φαίνεται κάπου επιτηδευμένη και ίσως αμήχανη. Κατά την ανάγνωση του βιβλίου αυτού, ειδικά στις περιγραφές τις σχέσεις πατέρα-κόρης ή του θανάτου του πρώτου, είχα την αίσθηση ότι η συγγραφέας δεν μπορούσε (ή δεν ήθελε, τελικά) να διαχειριστεί στο έπακρο την ένταση που υπέβοσκε ή κάποιες φορές ξεσπούσε. Αν το ζητούμενο ενός κειμένου είναι κατ’ ανάγκην η προφορικότητα του λόγου, τότε, κατά τον δικό μου τρόπο ανάγνωσης, πρέπει ώς κάποιο σημείο να διατηρούνται οι λογοτεχνικές «συμβάσεις» που θέλουν τα κείμενα σφιχτοδεμένα.

Η Σοφία Νικολαΐδου έγραψε ένα μυθιστόρημα ορμής. Μια ιστορία που ξεφεύγει απ’ τα γνωστά στερεότυπα των καλοκάγαθων, περιχαρακωμένων στις αξίες και τις συνήθειές τους ανθρώπων. Ένα μυθιστόρημα που σου μιλά ευθέως για όλα όσα μέχρι τώρα έχεις σκεφτεί, αλλά (μάλλον) φοβήθηκες να πεις…

[κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος]

μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα τής Σοφίας Νικολαΐδου

5 thoughts on “ο μωβ μαέστρος – σοφία νικολαΐδου

  1. Δημήτρη, καλημέρα (συγχώρεσέ με που έλειψα για λίγο αλλά εσχάτως τρέχω σαν αλλοπαρμένος, κυριολεκτικά)… Λοιπόν, σκέφτομαι ότι τα μυθιστορήματα με σύγχρονη υπόθεση είναι εξαιρετικά ιδιαίτερες πηγές για την κοινωνική ιστορία, ιδιαίτερα μικροκόσμων απομακρυσμένων από το αθηναϊκό κέντρο, αλλά και από την ίδιο τους το αστικό περιβάλλον… Θα μου πεις, ο ιστορικός του μέλλοντος θα έχει τόσα πολλά άλλα να δει για τη σύγχρονη εποχή που μάλλον θα σχιζοφρενιάσει αν πιάσει και τη λογοτεχνία. Ωστόσο ανάμεσα στις γραμμές της λογοτεχνίας περνούν πράγματα που δεν μπορούν να μας πουν οι παραδοσιακές πηγές της ιστορίας. Σκέψου π.χ. έναν κανονισμό πολυκατοικίας (μια γραπτή πηγή) και το πώς εφαρμόζεται στην πράξη… Διαβάζω καμμιά φορά τη Σοφία Νικολαίδου στο ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ των Νέων (αν δεν κάνω λάθος)- και εκεί η προφορικότητά της είναι χαρακτηριστική (ενίοτε και απολαυστική), δεν έχω διαβάσει όμως εκτεταμένο έργο της (Διαφορετικά λειτουργεί η “προφορικότητα” σε ένα δημοσιογραφικό ή κριτικό κείμενο και διαφορετικά σε μια νουβέλα ή μυθιστόρημα που ο όγκος απαιτεί άλλες δομές και συνδέσεις ανάμεσα στις λέξεις. Καμμιά φορά ο όγκος ενός κειμένου σε αναγκάζει να το “στραγγαλίσεις” για να το “δέσεις”… Θέλει τρόπο… Δεν ξέρω τί κάνει η συγγραφέας άρα δεν μπορώ να έχω γνώμη… Επ’ ευκαιρία, Δημήτρη, πότε θα μάς ανεβάσεις κάτι δικό σου, ποιητικό; Αρχίζω να παθαίνω σύνδρομο στέρησης. (Ή μήπως ανεβάζεις και ο χαζο-θείος δεν το παίρνει χαμπάρι;)

  2. Καλημέρα, pilgrimάκο μου και μαζί θείε pilgrim!

    η κοινωνική ιστορία θα πρέπει σε μια μελλοντική καταγραφή να πάρει μάλλον φόρα και να πέσει σε κάποιον τοίχο, εάν αποφασίσει να ασχοληθεί με το εύρος της λογοτεχνίας. απλώς γιατί η τελευταία δεν έχει κοινά χαρακτηριστικά τώρα πια, που να την κάνουν πηγή “αξιόπιστη”. ο λόγος μόνο να σκεφτείς, σε συνδυασμό με τους άπειρους ορίζοντες της θεματολογίας, κάνουν τη σύγχρονη λογοτεχνία έναν (υπέροχο) κυκεώνα μάθους και πάθους…

    είναι όμως και ο μεγεθυντικός φακός που υπονοείς. και το κάνει αυτό για την πόλη της η Σ. Νικολαΐδου, διατηρώντας αυτήν την προφορικότητα που σωστά παρατήρησες ότι διαθέτει στα άρθρα της στα Νέα. αλλά είπαμε: θέλει τον τρόπο του ένα κείμενο από ένα επίπεδο και μετά. κάπου εκεί “έχασε” ο μαέστρος μας!

    κατά τα…άλλα, το επόμενο θα είναι για σένα, θείε!

    με την αγάπη μου.

  3. Καλησπέρα,
    Καταρχήν ως φανατικός θαυμαστής σας θα ήθελα να σας παρακαλέσω να μην αφήνετε να μεσολαβεί τόσο μεγάλο διάστημα ανάμεσα στις αναρτήσεις σας διότι παθαίνουμε σύνδρομο στέρησης!

    Το βιβλίο της Νικολϊδου με δυσκόλεψε πάρα πολύ πέρσι για να το αγοράσω ή όχι. Κάθε φορά που πήγαινα σε βιβλιοπωλείο το άνοιγα, το ξεφύλλιζα, το διάβαζα στα πεταχτά, αλλά τελικά δεν με έπεισε και δεν το αγόρασα. Από την κριτική σας δεν κατάλαβα αν έκανα καλά ή όχι.

  4. αγαπητέ μου ελκυστά!
    σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια…

    τι σας μπέρδεψε, αλήθεια;
    ο “μωβ μαέστρος” είναι ένα μυθιστόρημα που στοχεύει άμεσα στο μυαλό και την καρδιά τού αναγνώστη του, αλλά παρουσιάζει κάποια, λίγα ίσως, προβλήματα “λόγου”, “δομής” εξαιτίας της προφορικότητας για την οποία έκανα λόγο…

    εξαρτάται πάντοτε τι προτάσσετε στα αναγνώσματά σας!

    πώς περάσατε στην εκδρομή;

  5. Καλημέρα,
    Εν μέσω δουλειών και τρεχαμάτων ξεκλέβω λίγο χρόνο.
    Εφόσον η γλώσσα και το ύφος δεν έχουν ιδιαιτερότητες δεν έχω καταλάβει τί καινούριο μπορεί να μου προσφέρει αυτό το βιβλίο ώστε να το επιλέξω ανάμεσα σε άλλα σαν κι αυτό. Ισως επειδή η συγγραφέας είναι ακόμα νέα και δεν έχει σχηματίσει μια ευανάγνωστη λογοτεχνική ταυτότητα;

    Στην εκδρομή περάσαμε σούπερ. Δυστυχώς όμως έχω ξεσυνηθίσει την ορειβασία (πού οι καλές εποχές με 7-7 ώρες ανηφορα;). Στις 4 ώρες ήμασταν πίσω.
    Τα θερμά λουτρά απίστευτη εμπειρία. Συζητώντας, συνειδητοποίησα πως πολύς κοσμος το έχει κάνει. Για μένα ήταν η 1η φορά και σίγουρα όχι η τελευταία.

    Χθες είχα δουλειά μέχρι αργά και στο καπάκι Τσανακλίδου, γι αυτό δεν πρόλαβα να διαβάσω την επόμενη ανάρτηση σου. Θα τη διαβάσω το απόγευμα και θα σχολιάσω σχετικά.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s