καλός καιρός/μετακίνηση – μαρία μήτσορα

καλός καιρός/μετακίνηση

«Σ’ αγαπάω γι’ αυτό σε βρίσκω»
[Απόσπασμα από το βιβλίο]

Η Μαρία Μήτσορα στο μυθιστόρημα «Καλός καιρός/μετακίνηση» αποδεικνύει για μια ακόμη φορά τον ευθυτενή βηματισμό της. Μετά τα γνωστά της μυθιστορήματα, «Ο ήλιος δύω» (Οδυσσέας 1997) και «Άννα να ένα άλλο» (επανέκδοση, Πατάκης 2007), η συγγραφέας σταθεροποιείται ανάμεσα στους σύγχρονους έλληνες συγγραφείς που φωτίζουν τη λογοτεχνία της χώρας μας.

Ο Άλκης, διορθωτής κειμένων, και η Έλλη, παντρεμένη νοικοκυρά, μένουν στην ίδια πολυκατοικία στις παρυφές του Λυκαβηττού. Το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε «ζαριές» που, όπως αναφέρεται στο βιβλίο, «κάθε ζαριά καταλύει το τυχαίο».

Η Πενία και ο Πόρος, τα δυο γενεσιουργά στοιχεία του Έρωτα στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα, αποτελούν ίσως τους μακρινούς προγόνους των δύο ηρώων. Μόνο που στο μυθιστόρημα της Μήτσορα το ποιος είναι τι δεν είναι σαφές, όχι εξαιτίας ενός κάποιου λανθασμένου χειρισμού της γραφής, αλλά επειδή, τελικά, οι άνθρωποι δεν αποτελούν βαρετές, μονοδιάστατες υπάρξεις. Και αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητούμενα στο προκείμενο μυθιστόρημα.

Ο έρωτας που γεννάται ανάμεσα στον Άλκη και την Έλλη, προσέξτε την παρήχηση των ονομάτων, καταγράφεται σε ημερολόγια και εκατέρωθεν γράμματα. Αυτό είναι και το μυθιστόρημα: καταγραφές σε προσωπικά τετράδια και σε φύλλα αλληλογραφίας. Αν η παρουσία του ερωτικού αντικειμένου βομβαρδίζει το μυαλό του υποκειμένου και τανάπαλιν, τότε η απουσία του αγγίζει τα όρια της ποίησης• τους πιο προχωρημένους λαβυρίνθους της ύπαρξης. Επανάσταση!

Στα πρότυπα της λογοτεχνίας του 18ου αιώνα, ας θυμηθούμε τις «Επικίνδυνες Σχέσεις» του Λακλό (μτφ. Ανδρέας Στάικος, Άγρα 1988), η Μήτσορα επαναφέρει με (μετα)μοντέρνο ύφος τον οικουμενικό έρωτα, επιτυγχάνοντας τη μετατροπή του πιο μύχιου στο πιο κοινό, την αντίληψη του προσωπικού ως παγκόσμιου. Από ένα παρκάκι της Αθήνας (Αθήνα μυρίζει όλο το μυθιστόρημα, όπου ο χώρος παύει να υφίσταται περιορισμένος) ο αναγνώστης διατρέχει έναν έρωτα που δεν φοβάται να ανθίσει, μόνο φοβάται ίσως κάποιες φορές να κατοικοεδρεύσει σε ψυχές και σώματα. Και όχι μόνο αυτό• μέσα από τον έρωτα των δύο ανθρώπων ξεσπά μια –θαρρείς- καταιγίδα , που η έντασή της μπορεί να συμπαρασύρει ολόκληρο το σύμπαν, εξεγείροντας εσωτερικότητες και εξωτερικότητες, φωτίζοντας απ’ άκρη σ’ άκρη τις λεπτομέρειες που καθημερινώς μας ξεφεύγουν, πια.

Ένα από τα σημαντικότερα προτερήματα της Μαρίας Μήτσορα είναι η παντελής έλλειψη ερωτικών σαχλορομαντισμών. Η πολυταξιδεμένη, δίνει την εντύπωση νομάδας, συγγραφέας του «Καλού καιρού/μετακίνησης» όχι μόνο έχει φιλτράρει καλά τον κόσμο και τις λειτουργίες του (εσωτερικές και εξωτερικές), αλλά την ίδια στιγμή η γραφή της έχει καταφέρει να συνδυάσει ό,τι πιο σύγχρονο και τρέχον -είτε στη ζωή είτε στην τέχνη. Ο μοντερνιστικός τρόπος που η συγγραφέας διαθέτει, είναι ακριβώς η «αφαλάτωση» του παλαιού απ’ ό,τι μοιάζει και είναι ξεπερασμένο προ πολλού.

Όμως, σε κάποια σημεία, αποδίδοντας τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ, η Μήτσορα, όπως σε παλαιότερα βιβλία της και κυρίως στο «Άννα να ένα άλλο», σε κάποια σημεία του κειμένου δίνει στον αναγνώστη της ένα κομμάτι που μοιάζει με ναρκισσισμό και αυταρέσκεια. Οι καταγραφές των ημερολογίων κάποιες φορές δεν μοιάζουν με χειρόγραφο, αλλά παρουσιάζονται ως θέσφατα μιας ερωτικής αυθεντίας.

Αν σήμερα κατακλυζόμαστε από διάφορα ερωτικά ψυχογραφήματα μίζερης θρηνωδίας, αν σήμερα ο πόνος κι ο χαμός εκπίπτουν συχνά σε επίπεδα τηλεοπτικής αποκυττάρωσης του εγκεφάλου, η Μήτσορα καταφέρνει να αποκαταστήσει τη χαμένη τιμή του έρωτα αποδεικνύοντας ότι δύο εγώ ενωμένα παραμένουν εγώ, και πως μόνο η θυσία του εγώ στο βωμό του εαυτού του μπορεί να δημιουργήσει το εμείς, το εσείς, το αυτοί.

Έτσι απλά…

[κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη]

[Η Μαρία Μήτσορα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Παρίσι (Σορβόννη και Vincennes), όπου κατέθεσε μια εργασία πάνω στη δυναμική των μικρών ομάδων. Έχει ταξιδέψει απ’ τον Πολικό Κύκλο έως την Αϊτή, από το Πεκίνο μέχρι τη Νικαράγουα των Σαντινίστας, τον Ορινόκο και τη Σάντα Φε ντε Μπογκοτά. Έχει γράψει επίσης τη συλλογή διηγημάτων «Άννα να ένα άλλο» (Πατάκης) και τα μυθιστορήματα «Σκόρπια δύναμη» (Οδυσσέας), «Περίληψη του κόσμου» (Κέδρος), «Ο ήλιος δύω» (Οδυσσέας). Διηγήματά της και ταξιδιωτικά έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες]

20 thoughts on “καλός καιρός/μετακίνηση – μαρία μήτσορα

  1. Πολύ ενδιαφέρουσα η παρουσίασή σου, μου δίνει αφορμή για κάποιες σκέψεις.
    Αν και αναμφισβήτητα σημαντική, η Μήτσορα είναι συγγραφέας που αδυνατεί να επικοινωνήσει σαφή γεγονότα ή ολοκληρωμένες ψυχικές καταστάσεις. Η – όπως ορθά παρατηρείς – απουσία μονοδιάστατων υπάρξεων στο έργο της οδηγεί, δυστυχώς, σε αφηγηματικούς χαρακτήρες συναισθηματικά ανερμάτιστους. H έλλειψη ενός συγκροτημένου υποκειμένου δράσης ή σκέψης δεν είναι απαραίτητα προτέρημα όταν μάλιστα δεν υπάρχει κάτι άλλο για να συν-θέσει ένα έργο το οποίο συστήνεται στον αναγνώστη ως πεζογράφημα. Η πληθώρα ‘ταυτοτήτων’ είναι κάτι διαφορετικό, δύσκολο, και σίγουρα ευπρόσδεκτο –αλλά δεν νομίζω ότι η διεσπαρμένη γλώσσα τής Μήτσορα μπορεί να χειριστεί επιτυχημένα την υπαρξιακή πολλαπλότητα.

  2. Καλημέρα.
    Χαίρομαι πολύ για το επί της ουσίας σχόλιο αυτό.
    Η παρουσίασή μου απαντά στα περισσότερα απ’ όσα αναφέρεις.

    Ωστόσο βρίσκω μια ασάφεια στην αναφορά στους “συναισθηματικά ανερμάτιστους χαρακτήρες”.
    Είναι ζητούμενο, σε ένα έργο τέτοιας γραφής, η ολοκλήρωση του χαρακτήρα συναισθηματικά, ή μήπως αυτό το “ανερμάτιστο” δείχνει τη διαρκή μετακίνηση και καταβύθιση σε λαβυρίνθους υπαρξιακούς, συναισθηματικούς ή όποιους άλλους;
    [Ερώτημα μάλλον λίγο θεωρητικό]

    Ξανά καλημέρα!

  3. τουλάχιστον τρεις φορές επιχείρησα να αγοράσω αυτό το βιβλίο και σταμάτησα … έχω ένα φόβο (ή μάλλον dislike) απέναντι στα “ερωτικά ψυχογραφήματα μίζερης θρηνωδίας” που γράφονται τα τελευταία χρόνια (στα ελληνικά τουλάχιστον) … νομίζω, όμως, πως τώρα ήρθε η στιγμή να το διαβάσω αυτό το βιβλίο. (Θυμάμαι μια μέρα στον Ιανό που το πήρα ως το ταμείο και μετά το γύρισα πίσω, τι αστείο – μου έχει συμβεί και με άλλα βιβλία αυτό … )
    Καλημέρα, Δημήτρη μου.

  4. Πολύ ωραία και τα σχόλια σας, αλλά πρέπει να διαβάσω το βιβλίο για να τα καταλάβω …
    Φιλιά

  5. Οι ζαριές της Μήτσορα είναι «μεταφυσικές», όπως άλλωστε και ο απόλυτος έρωτας. Οι ασάφειες τεχνηέντως υπάρχουν για να φτιάξει ο αναγνώστης την εικόνα. Η Μήτσορα φτιάχνει το περίγραμμα κι εμείς καλούμαστε να δώσουμε την προοπτική.
    Προτείνω, λοιπόν, μια «λογοτεχνική κόντρα»…
    Καλός καιρός/Μετακίνηση vs Ο ιερός ποταμός της Λαμπαδαρίδου-Πόθου vs Σαν τον κλέφτη μες στη νύχτα του Αλέξη Σταμάτη. Τρία βιβλία για τις μεταφυσικές αναζητήσεις στον έρωτα!

  6. Δημήτρη μου καλέ, τί όμορφη Μήτσορα ακόμα και για μένα που της έχω αδυναμία! Στο μπλογκ μας σε περιμένει μια πρόσκληση, από ιδέα φαεινή και ποιητική της Εαρινής! Φιλιά

  7. Εύα μου, καλησπέρα.
    Ακριβώς αυτό ήθελα να πω για να ξεχωρίσω τη Μήτσορα απ’ τις συγγραφείς ερωτικών ψυχογραφημάτων!
    Σ’ ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη, πάνω απ’ όλα…

    [Και ώρα να αντισταθείς με ποίηση… Δες αμέσως επόμενο ποστ]

    Πολλά φιλιά.

  8. @lindyz

    Καλησπέρα-καλησπέρα! Χαίρομαι που σε “βλέπω” εδώ.
    Και το σχόλιο είναι ακριβώς το φιλτράρισμα της Μήτσορα στο βιβλίο αυτό. “Καλούμαστε να δώσουμε προοπτική”. Ναι…

    Ιντριγκαδόρικο το παιχνίδι που προτείνεις και για να δούμε τι θα φέρει…
    Της Λαμπαδαρίδου δεν το έχω διαβάσει, αλλά αναρωτιέμαι αν μπορούμε όλα αυτά να τα συγκρίνουμε από άποψη ύφους, γλώσσας, ατμόσφαιρας… Αλλά μήπως γι’ αυτό έρχονται σε “κόντρα” όπως προτείνεις; ;-)

    Ξεκίνα το παιχνίδι και…όσοι πιστοί προσέλθετε!

  9. Alefάκι μου, μόλις έβαλα τη δική μου “αντίσταση”.
    Σ’ ευχαριστώ για τη σκυτάλη που την πήρα με όλη μου την καρδιά!

    Καλησπέρα και πολλά φιλιά!

  10. Δεν διαφωνώ με τα περισσότερα απ΄όσα αναφέρεις στα σχόλιά σου. Θεωρώ όμως ότι ο συγχρωτισμός ανομοιογενών κειμένων δεν βοηθά την σύγκριση – και άρα, ούτε την απόδωση λογοτεχνικών ευσήμων σε ένα βιβλίο που είναι καλό δείγμα μιας πολύ περιορισμένης πεζογραφικής φόρμας. Να σημειώσω επίσης ότι συγγραφείς ‘ερωτικών ψυχογραφημάτων’ από τον Τσίρκα ως τη Λέσινγκ δεν είναι απαραίτητα κατώτεροι από την Μήτσορα. Ο όρος που χρησιμοποιείς είναι πολύ ευρής κι ίσως δεν αποδίδει με σαφήνεια αυτό που θέλεις να πεις.

  11. Τώρα που ανταλλάξαμε ασάφειες, είμαστε πάτσι! :-)

    Και, ναι, συγγραφείς ‘ερωτικών ψυχογραφημάτων’ από τον Τσίρκα ως τη Λέσινγκ δεν είναι απαραίτητα κατώτεροι από την Μήτσορα!

    Καλησπέρα ή…καλημέρα!

  12. υμείς οι ασαφείς, για να μη γίνουμε ημείς, χωρίς να το διαβάσω, θα σταθώ μόνο στην παρουσίαση. κατα πως φαίνεται, εδώ αποκαθίσταται το αυτονόητο, χωρίς γκρίνιες και περικοκλάδες. μ΄ αρέσουν οι υπογραμμίσες, σαν γενικές αλήθειες, το γεγονός ότι μια γυναίκα βγαίνει από τις γραμμές της πολεμοχαρούς αντιπαράθεσης και φέρνει τον κοσμοπολιτισμό της στην πόλη της, μ΄αρέσει που “το αυτοί” δεν καταγράφτηκε σαν “Αυτοί/ες”, θαρρείς και το πολιτικώς ορθό είναι ερωτικό, μ΄αρέσει απλά, θα το ψάξω, να το διαβασω

  13. Μ’ αρέσουν κι εμένα οι υπογραμμίσεις [που έκανα στο δικό σου σχόλιο], σαν γενικές αλήθειες…
    Καλησπέρα.

  14. Δημήτρη σε χαιρετώ θερμά!
    Τον τελευταίο καιρό ο χρόνος μου είναι πολύτιμος. Αρκούμαι προς ώρας να πω ένα μεγάλο ΕΥΓΕ για την “παρουσίαση” του συγκεκριμένου βιβλίου. Είσαι “βιβλιοψυχάκιας” και μ’ αρέσεις!

  15. Βιβλιοψυχάκιας;;;

    [Αλλά για χρόνους ας μη μιλήσουμε καλύτερα… Λέγε με Βέγγο!]

    Χαιρετισμούς πολλούς!

  16. όπως και εδώ, εκ διαμέτρου αντίθετα, φάνηκε η συγγραφέας, να δίνει χρόνο στον εσωτερικό της μονόλογο, να πάρει, μετρημένες στα δάχτυλα, αλλά βαθιές ποιητικές ανάσες. αν δεν ήταν μυθιστόρημα, θα ήταν ένα ποίημα από καμιά δεκαριά γραμμές, που δεν περισεύει ούτε μία λέξη. οπότε και όλο τον περίγυρο τον αποδέχεσαι σαν το διάστημα που ήταν απαραίτητο, να ωριμάσει, πολύ φυσικά. την εικόνα του σπιτιού που πυρώνει από μέσα, είναι σαν να την βλέπω, αλλά θα μπορούσε να είναι και όνειρο, την ίδια στιγμή. και κάτι τέτοια μικροθαύματα δεν γίνονται με “μέθοδο”, ούτε και χωρίς καταστάλαγμα βέβαια. αλλιως θα ήταν σαν να “πεις τον καφέ” με στιγμιαίο!

  17. [Κάτι τέτοια μικροθαύματα δεν γίνονται με “μέθοδο”…]

    Χρειάζεται ο κόσμος λίγο ν’ ανασάνει, επιτέλους, χωρίς να βρει τον δρόμο που μπορεί να ανοίγεται τόσο εύκολα μπροστά του…
    Μαγεία ή ανοησία, μόνο εκ του αποτελέσματος μπορεί να κριθεί.
    Όπως και τόσα άλλα, τελικά…

  18. χαιρομαι και γω
    περνάω από το blog σου τακτικά μετά από παρακίνηση του greekgaylolita

    είπα να αφήσω comment εδώ – σε ένα από τα πιο αγαπημένα μου βιβλία
    (αν και φοβάμαι πως δεν διαβάζω πολύ αλλά διβάζω με πάθος και πίστη όταν αγαπήσω κάποιον συγγραφέα)

  19. με πάθος και με πίστη…
    αυτό κι αν είναι “πολύ” στο διάβασμα…!

    [θα τριγυρίζουμε…]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s