η εποχή της αρρώστιας – γιώργος κοσκινάς

η εποχή της αρρώστιας

«Αν τελικά σώθηκε κάτι από το Χαμό είναι αυτές οι επιστολές. Τις βρήκα κατά τη διάρκεια των περιπλανήσεών μου σε μια πόλη, έρημη όπως τόσες άλλες πια»
[Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου]

Ο Γιώργος Κοσκινάς πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1997 με τις «Παραλογίες» (εκδ. Δελφίνι). Το 2007 επέστρεψε με το σκοτεινό και εφιαλτικό μυθιστόρημα «Η εποχή της αρρώστιας».

Οι παιδικοί μας εφιάλτες, όπως και κάποιοι εφηβικοί μας, επανέρχονται στο προσκήνιο με το κείμενο αυτό. Εφιάλτες που έχουν να κάνουν με την απόλυτη μοναξιά σε μια πόλη, σ’ έναν οποιονδήποτε τόπο, μετά από μια χαώδη καταστροφή. Ποιος δεν έχει σκεφτεί τι θα γινόταν αν βρισκόταν σε μια πόλη μόνος του, μέσα στην απόλυτη καταστροφή, μέσα σε μια μαύρη τρύπα που τους έχει καταπιεί όλους;

Με άξονα μια παράξενη αρρώστια που πλήττει μια ελληνική επαρχιακή πόλη (που θα μπορούσε να είναι τα Γιάννενα –η λίμνη, η φιλοσοφική σχολή της πόλης, είναι ενδεικτικά του γεωγραφικού στίγματος), ο Κοσκινάς δημιουργεί μια ιστορία μέσα από ερωτικές επιστολές που όλως τυχαίως ανακάλυψε κάποιος σε τούτη την έρημη πόλη μετά την περίοδο του Χαμού. Οι επιστολές αυτές, βολικό τέχνασμα του συγγραφέα, είναι γραμμένες από έναν φοιτητή με παραλήπτη την αγαπημένη του. Μέσω αυτών των επιστολών μαθαίνουμε για τον ιό και πώς αυτός επιδρά πάνω στους κατοίκους της πόλης.

Η ιστορία ξεκινά όπως οποιαδήποτε συλλογή ερωτικών επιστολών, με μια γλώσσα σύγχρονη και λιτή, κάτι που διατηρείται σε όλο το κείμενο μέχρι το τέλος του. Όλα κυλούν ομαλά, και ίσως…πολύ ομαλά, με τη φοιτητική καθημερινότητα στην επαρχία, μια γρίπη που τους ρίχνει όλους στο κρεβάτι, τα καυγαδάκια –φιλικά ή ερωτικά-, τις παρεξηγήσεις, κάποιες υπόνοιες –αρχικά- παραβατικότητας• αλλά μέχρι εκεί. Ώσπου έρχεται ο πρώτος φόνος. Χωρίς αιτία, φαινομενικά τουλάχιστον. Μια φίλη του αποστολέα των επιστολών μαχαιρώνει εξαίφνης τον φίλο και συγκάτοικό της.

Απ’ το σημείο αυτό και μετά ξεκινά ένα γαϊτανάκι αλλεπάλληλων φόνων. Ο πρωταγωνιστής δολοφονεί έναν φίλο του γιατί έθιξε την παραλήπτρια των επιστολών, έναν άλλο φίλο του γιατί δεν είχε κανένα νόημα η ζωή του αφού δεν θα έγραφε ποτέ το παραμύθι που του είχε υποσχεθεί, απανωτοί φόνοι πάλι εκ μέρους του ήρωα σ’ ένα πάρτι και ούτω καθεξής. Μέχρι που ο προκείμενος ιός έχει χτυπήσει όλη την πόλη και την έχει μετατρέψει σε ένα πεδίο μάχης, σ’ έναν διαρκή αγώνα ατομικής και μόνο επιβίωσης.

«Ο θάνατός σου η ζωή μου» είναι αυτό που χαρακτηρίζει την κατάσταση στην πόλη. Λεηλατήσεις δρόμων, δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων, ατελεύτητες δολοφονίες, ελεύθεροι σκοπευτές να βάλλουν πανταχόθεν• η απόλυτη καταστροφή. Στο τέλος δεν μένει κανένας. Απολύτως.

Homo homini lupus.

Η «Εποχή της αρρώστιας» είναι ένα μυθιστόρημα που παραπέμπει απευθείας στην ταινία του Danny Boyle «28 μέρες μετά» (2002) όπου και πάλι ένας ιός έχει προσβάλει τη Βρετανία και την έχει μετατρέψει σε έρημο τοπίο. Όπως επίσης συνάφεια υπάρχει με τη «Νύχτα των ζωντανών νεκρών» (1968) του George Romero, με το μυθιστόρημα του John Wyndham «The day of the triffids» (Penguin 1951), ή, ακόμα, θεματολογική συνάφεια μπορεί να εντοπιστεί με την «Πανούκλα» του Albert Camus (στα ελληνικά: εκδ. Καστανιώτη, 2001, μτφ. Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ, Μαρία Κασαμπάλογλου-Ρομπλέν): η παράνοια που δημιουργεί η αρρώστια, η μανία για επιβίωση παντί τρόπω, η τρέλα της ημέρας (για να θυμηθούμε τον Maurice Blanchot) που οδηγεί σε πράξεις αποτρόπαιες και απάνθρωπες. Στον ίδιο το θάνατο σε όλες τις αιτίες και τις μορφές του. Η απευθείας αναφορά στα προαναφερθέντα έργα, μπορεί να εδράζεται από πλευράς κινήτρων στο γεγονός ότι ο συγγραφέας θέλει να αποταθεί σ’ ένα κοινό που προτιμά τέτοιου είδους ιστορίες σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα.

Ωστόσο, πέρα απ’ την εξαιρετική απλότητα της γλώσσας που καταφέρνει να πλάσει ο Κοσκινάς, μέσω της οποίας δίνει, έτσι απλά, εικόνες δυνατές και καθ’ όλα ζωντανές και συνάμα σκληρές, η παρουσία του μυθιστορήματος εξαντλείται σε εκρηκτικά εντυπωσιακά στιγμιότυπα και πυροτεχνήματα. Η αδυναμία του κειμένου βρίσκεται ακριβώς στην πρόκληση του μεγαλεπήβολου και του παρανοϊκού χωρίς όμως έρεισμα στη συμμετοχή του αναγνώστη, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, στην ίδια την ιστορία, κάτι που εντείνεται απ’ την απόδοση των ηρώων ως χαρακτήρων από παρθενογένεση, χωρίς σαφές παρελθόν.

Ενώ, δηλαδή, η έννοια της σύγχρονης τρέλας, του άκρατου ατομισμού της εποχής μας, του γρήγορου ρυθμού του θανάτου ιδεών και της γένεσης αυτόχρημα άλλων, του τέλους ακόμα-ακόμα μιας εποχής, διατρέχει όλο το μυθιστόρημα, τελικά ο Κοσκινάς δεν καταφέρνει να οριοθετήσει τον λογοτεχνικό του κόσμο τοποθετώντας την ιστορία που έχει αποφασίσει να διηγηθεί, στην απευθείας συνομιλία με τον αναγνώστη, με αποτέλεσμα να τον αφήσει γεμάτο ερωτηματικά [για το πριν, το μετά, το γιατί] και εν πολλοίς ανικανοποίητο.

[κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ηλέκτρα]

[Ο Γιώργος Κοσκινάς γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1976 στην Αθήνα. Η «Εποχή της αρρώστιας» είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του]

4 thoughts on “η εποχή της αρρώστιας – γιώργος κοσκινάς

  1. καλημέρα, το πριν το μετά και το γιατί, στις ολικές καταστροφές είναι συνήθως δογματικά. θεωρείται δεδομένος ο αλληλοσπαραγμός, και οι μόνοι αλληλέγγυοι είναι οι ομοαίματοι (από το “28 βδομάδες”). και στους ίδιους επαφίεται και η παγκόσμια σωτηρία, μόνο και μόνο επειδή είναι ομοαίματοι. (οι δύο αδελφές που επιβιώνουν, αφού έχει γκρεμιστεί γύρω τους ο,τι συναισθηματικό και υλικό είχαν μοιραστεί). και που από κει και πέρα, μάλλον θα κολυμπάνε στο αίμα, πού καιρός να ξαναχτίσουν. αλοίμονό μας δηλαδή, να τις παίρναμε στα σοβαρά. το βιβλίο μπορεί να είναι αλλιώς, με αφορμή αυτό, αναφέρομαι στο “28”, που λίγο πολύ μας προέτρεπε να εμπιστευόμαστε μόνο τις εξ αίματος σχέσεις, απογοητευτικό δεν είναι?

  2. απογοητευτικό; μόνο…;
    είναι και τρομακτικό και, μάλλον, βαρετό…
    ακόμα και αν το “εξ αίματος” έχει να κάνει με ιδέες, όνειρα και εμπειρίες και όχι απλώς με γενεαλογικά δέντρα, κάθετες και οριζόντιες συγγένειες που χωρίζονται σε βαθμούς…

    όπως άλλωστε και τα εγκαύματα!

    καλησπέρα.

  3. Δημήτρη, ανηψιέ μου, καλησπέρα.

    Όντως είναι δύσκολο να ανασυνθέσεις έναν (σχεδόν) καινούριο κόσμο μέσα από τη μυθοπλασία (αφού θα πρέπει να ζήσεις όσο φτιάχνεις τις σελίδες δεκάδες, εκατοντάδες χρόνια από εκείνες τις ζωές).Και όταν γράφεις τέτοιου είδους κείμενα, ακόμα πιο δύσκολο (αφού δεν έχεις ιστορικά στοιχεία για να πατήσεις). Ωστόσο, από ένα σημείο και πέρα, είσαι και πιο αδέσμευτος και δεν μπορείς να πέσεις σε παγιδούλες και κάποιος να σε πει ¨ανιστόρητο”. Τριβελίζει πολύ το μυαλό μου τελευταία ένα τέτοιο πράγμα “πολιτικής ονειροφαντασίας” αλλά όπως και πολλά άλλα δεν θα το επιχειρήσω, άμεσα (ας όψεται η κακούργα επιστήμη). Όπως και σ’ ένα θεατρικό έργο ο ηθοποιός, έτσι και σ΄ ένα μυθιστόρημα ο συγγραφέας πρέπει για κάθε ήρωά του να ξέρει πώς ξυπνάει το πρωί, τί τρώει,μέχρι πότε φόραγε πάνες όταν ήταν μικρός… Αλλιώς ο χαρακτήρας του είναι μια σκιά, ένα ρολάκι παιδικού παιχνιδιού… Ευχαριστώ για το ωραίο κείμενο (νομίζω ότι κι ο συγγραφέας, αν το διαβάσει προσεκτικά, θα καταλάβει πόσο προσπάθησες να κατανοήσεις, πόσο αγάπησες τον ίδιο και το κείμενό του πριν διατυπώσεις την κρίση σου. Αυτό άλλωστε χαρακτηρίζει όσους αγαπούν αληθινά και άδολα (και άλογα πήγα να γράψω αλλά κι αυτό παίζει) τη λογοτεχνία και την τέχνη.)

    Χαιρετισμούς

    Ο καταβρεγμένος από το ξαφνικό απογευματιάτικο μπουρίνι θείος.

  4. Καλημέρα, θείε Pil, απ’ την άνυδρη Αθήνα!

    [Με αφορμή, όπως πάντα, τις σκέψεις σου]

    Η διάκριση που αναζητά ο καθένας και η καθεμιά μας μέσα [στην όποια τέχνη ή με ό,τι άλλο έχει αποφάσισει να καταπιαστεί] μεταξύ της “παγίδας” και των οριακών ακροβασιών, είναι η καθημερινή βάσανος. Μεταξύ των άθικτων ή μη προφανών κομματιών και αυτών που γνωρίζει την ύπαρξή τους και προσπαθεί να διαχειριστεί. Κουβέντα με πολλές προεκτάσεις και αναγωγές, το ξέρω.
    Τα μυστικά που απο-ανα-καλύπτεις όμως κάθε φορά, είναι εκείνα που σε οδηγούν στο δικό σου, ανεξάρτητο από πολλά ενίοτε, σχετικό τέρμα σου…

    Κι εκεί ξεκινά ένας καινούριος δρόμος. Χειρότερος ή καλύτερος, έχει πάντα να κάνει με τη διαδρομή που έχει προηγηθεί…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s