λίγο από το αίμα σου – σώτη τριανταφύλλου

λίγο_από_το_αίμα_σου

 

Ήρθα στη λογοτεχνία από τέσσερις (τουλάχιστον) δρόμους: από τη φυσική (και τη χημεία: τις θετικές επιστήμες), από τις γλώσσες (και την αγάπη για τις λέξεις), από την υπαρξιστική φιλοσοφία (υπό την ευρεία έννοια: από τον υπαρξιστικό ανθρωπισμό), καθώς και από την επιστήμη της ιστορίας. Σ’ ένα από τα πρώτα μικρά κινηματογραφικά δοκίμια που έγραψα στη δεκαετία του ’80, στην πρώτη σελίδα σημείωνα μια φράση από το «Αντώνιος και Κλεοπάτρα»: My salad days, when I was green in judgment, cold in blood. Δεν βιαζόμουν καθόλου να μεγαλώσω και να «ωριμάσω» όπως συχνά λένε οι άνθρωποι• οι βιβλιοκριτικοί ιδιαίτερα. Δεν βιαζόμουν για τίποτα. Δεν είχα ― και δεν έχω ― καμιά status anxiety: όταν δεν θα θέλω πια να γράφω βιβλία, απλώς θα σταματήσω. Μέχρι τότε, αν έχω την υγεία μου, ίσως διηγηθώ μερικές από τις ιστορίες που έχω στο κεφάλι μου: οι συγγραφείς είναι χρήσιμοι• εμποδίζουν τον κόσμο να καταστραφεί• φέρνουν στη ζωή πράγματα και πρόσωπα που δεν προϋπήρχαν.

Περί τίνος πρόκειται λοιπόν το «Λίγο από το αίμα σου»: πρόκειται για ένα μυθιστόρημα για την Αφρική• επίσης, για μια ιστορία όπου οι ήρωες αναρωτιούνται Τι είναι ο κόσμος; Ο κόσμος: χορευτής, ροζάριο, χείμαρρος, καράβι, ομίχλη, ιστός αράχνης• ο κόσμος είναι αυτό που θέλεις• «μια κουτουλιά με βουβάλι», όπως λέει ο μπάτλερ της οικογένειας ντε Μπιουτ. Έτσι, οι ήρωες του βιβλίου κάνουν ό,τι μπορούν: μερικοί διαβάζουν εντόσθια, άλλοι κάνουν νεκροψίες• οι πολιτισμοί συγκρούονται αλλά διαφέρουν ελάχιστα. Και ο Ευγένιος Σταμπς, που γράφει ένα μυθιστόρημα, περπατάει ακροποδητί για να μην  εξαγριώσει το φάντασμα. Η πτώση του ανθρώπου είναι ένας γεγονός που δεν μπορεί να ξεγίνει.

Από τις κούρσες ταχύτητας στο Σάρρεϋ μέχρι το Νακούρου και την Εύθυμη Κοιλάδα της Κένυα, οι άγγελοι φοβούνται να διαβούν• ο έρωτας αιμορραγεί• η Λύντια ντε Μπιουτ περιπλανιέται σε μια έρημη χώρα: βλέπει βατράχια στα δέντρα, τα χέρια της μοιάζουν με αχρηστευμένα όπλα• και παρότι στα μάτια του Ευγένιου είναι μια τυραννική Κίρκη, στο τέλος φαίνεται να του λέει «Άξιζα κάτι καλύτερο, ήσουν αγνώμων». Στο μεταξύ, η αυτοκρατορική βρετανική σημαία γίνεται κουρέλι, η πραγματικότητα σκάει πάνω στους λευκούς αποίκους, από τα φλογόδεντρα τα φρεσκοπλυμένα μετά τη βροχή κρέμονται πτώματα. Οι Βρετανοί, απρόσκλητοι στην Αφρική, πρέπει να φύγουν: the party is over! Τη βεβαιότητα και την ανεμελιά διαδέχεται η αιματοχυσία. Δικαιοσύνη θα βρεις στον άλλο κόσμο, σκέφτεται ο Ιερώνυμος ντε Μπιουτ• σ’ αυτόν τον κόσμο υπάρχουν νόμοι.

ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

τριανταφύλλου_1

*_*_*_*_*_*

Είναι, ίσως, η πρώτη φορά, μετά το «Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης» (Πόλις 1996), που η Σώτη Τριανταφύλλου παρέδωσε ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει ξεκάθαρα και αποτελεσματικά τόσο πολλά διαφορετικά είδη λογοτεχνίας, διατηρώντας, ταυτόχρονα, στο ακέραιο τη γνώριμη, χωρίς εξάρσεις, γραφή της.

Εξηγούμαι: στο «Λίγο από το αίμα σου» συνυπάρχουν αρμονικά το ευρωπαϊκό μυθιστόρημα με την παράδοσή του που εδράζεται στις αρχές του προηγούμενου αιώνα -και εξακολουθεί να επηρεάζει τη σύγχρονη λογοτεχνία-, η φιλοσοφική και κοινωνιολογική διάσταση των campus novels, χωρίς να διακρίνεται κάτι τέτοιο εκ πρώτης όψεως, καθώς και ο ποιητικός στοχασμός που μοιάζει να απασχολεί τη συγγραφέα, δεδομένων κάποιων από τα τελευταία της βιβλία, όπως το «Πιτσιμπούργκο» (Αιγέας 2006), η «Συγχώρεση» (Πατάκης 2004) ή και η «Φυγή» (Μελάνι 2004).

Κρύβεται, όμως, και κάτι ακόμα στο τελευταίο της μυθιστόρημα: η διάθεση να εντάξει στη γραφή της το εφηβικό μυθιστόρημα, μια γραφή της αθωότητας, λέξεις και λόγια που βρίσκονται εκεί ως να απευθύνονται στο εφηβικό κοινό, χωρίς την ίδια στιγμή να υποπίπτουν σε στείρο διδακτισμό.

Η αγγλική αριστοκρατία (με όλες τις μανίες και τις εμμονές της), η ίδια η κατακτημένη Αφρική (χωρίς εμμονές αυτή, άγρια και αβοήθητη συνάμα), ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος που, ενώ βρίσκεται στο φόντο φαινομενικά, λειτουργεί καταλυτικά -περισσότερο ως ιδέα παρά ως γεγονός-, στους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, συνιστούν, κατ’ αρχήν, το ιστορικό πλαίσιο στο «Λίγο από το αίμα σου».

Με την Αφρική έχει ασχοληθεί και ο Βασίλης Αλεξάκης στο έργο του «Ξένες λέξεις» (Εξάντας 2003). Το μυθιστόρημα αυτό έχει το χαρακτήρα οδύσσειας με σχεδία τις λέξεις, ειδικά το λεξικό των σάνγκο, όπου ένας «εξερευνητής» βυθίζεται στην αφρικανική ήπειρο και το λαό της, έστω και αποσπασματικά. Ο Αλεξάκης, όμως, στο βιβλίο αυτό χρησιμοποιεί μια απλοϊκή γραφή δίχως, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος πάντα, να διυλίζει το υλικό του στην προσπάθεια περιγραφής της ουσίας της Αφρικής και του αληθούς της γίγνεσθαι και είναι. Απ’ την άλλη, η Σώτη Τριανταφύλλου με το «Λίγο από το αίμα σου» καταγράφει με ξεκάθαρη λογοτεχνική γραφή όλα τα παραπάνω, γνωρίζοντας συγχρόνως το «καταλαβαίνω» σε τέτοια θέματα του ελληνικού, κατ’ αρχάς, αναγνωστικού κοινού, κάτι που πρέπει να αποδώσουμε, σίγουρα, και στον Βασίλη Αλεξάκη.

Στη συνέχεια, η υψηλή ευγένεια του χαρακτήρα του Ευγένιου Σταμπς (συγγραφέας στο μυθιστόρημα – ίσως το εξορκιστικό alter ego τής Τριανταφύλλου), σε αντιδιαστολή με την αφέλεια του πατέρα του Ρόναλντ, και την υποβόσκουσα ελαφράδα της αδερφής του Μπέθανυ, και όλα αυτά σε συνδυασμό με το μεγαλεπήβολο ανθρώπινο ιδανικό που φαίνεται να εκφράζει ο Ιερώνυμος ντε Μπιουτ –σε αντιδιαστολή, κι αυτός, με την οικογένειά του-, με μια δόση εστέτ ελιτισμού είναι η αλήθεια, καθιστούν το «Λίγο από το αίμα σου» μια λογοτεχνική κατάθεση που στοχεύει εμφανώς στην αφαίρεση.

Εξηγούμαι και πάλι: μπορεί η Σώτη Τριανταφύλλου, στη γνωστή της προσπάθεια να παραδώσει ένα μυθιστόρημα που δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για την ιστορία και τους ήρωές της, να καταγράφει πλήρως όλο το ιστορικό και συναισθηματικό πλαίσιο του μύθου της, ωστόσο τα αφαιρετικά υλικά που χρησιμοποιεί έγκεινται στη λογοτεχνική της πρόταση που, τώρα, ανανεώνεται: η ιστορία φτιάχνεται από ανθρώπους (όπως, εξάλλου, και οι ιδέες), οι ίδιοι οι άνθρωποι, όμως, αντιγράφουν την ίδια τους τη ζωή, η οποία τους ξεπερνά όχι γιατί έχουν χάσει τον έλεγχο, αλλά γιατί ο εφησυχασμός σε οποιαδήποτε δημιουργία που μας αφορά, καθίσταται τροχοπέδη εξέλιξης.

Αν αυτό υπονοείται στο «Λίγο από το αίμα σου», τότε η αφαίρεση (το έρμα, θα λέγαμε ενδεχομένως) παίρνει το εξής σημαίνον χαρακτηριστικό: ο άνθρωπος υπάρχει μόνον ως συνάνθρωπος, και καλά θα κάνει να το βάλει καλά στο μυαλό του αυτό…

Ό,τι εξω(συν)ανθρώπινο μπορεί να μην είναι απαραίτητα εξωγήινο, είναι όμως αναγκαία καταπιεστικό. Γιατί, πολύ απλά, ο κόσμος δημιουργήθηκε για να καταπιέσει τους δημιουργούς του…

«…ο κόσμος είναι όπως είσαι εσύ ο ίδιος».

[κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη]

Δημήτρης Αθηνάκης

 

[Περισσότερα στοιχεία για την εργοβιογραφία τής Σώτης Τριανταφύλλου μπορείτε να βρείτε εδώ, στο ανεπίσημο σάιτ που δημιούργησε ο Λάκης Φουρουκλάς, ένας φίλος του έργου της καθώς και εδώ, σε μια συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει]

 

σώτη_3

24 thoughts on “λίγο από το αίμα σου – σώτη τριανταφύλλου

  1. μυρισα αιμα και μπηκα. ωραια η γκομενα παντως το χει πιασει το νοημα. μου αρέσει ο τροπος που σκεφτεται. Που ξερεις μπορει και να τη διαβασω κιολας. Φιλουρες!

  2. Σαν το ” Αλμπαντρος” δεν θα ναι…έπιασε ταβάνι. (το comment αυτό είναι ο ορισμός της προκατάληψης…λυπάμαι)

  3. Μη λυπάσαι, στάβλε μου!
    Οι προκαταλήψεις έχουν κι αυτές τη σημασία τους, ειδικά όταν διαχειρίζεσαι ένα Γραφείο Λογοτεχνικών Δολοφονιών όπως εσύ! [Σούπερ τίτλος blog, a propos!]
    :-)

  4. Καλημέρα Δημήτρη!

    Ξέρεις πόσο την αγαπώ τη Σώτη, τα έχουμε πει. Ελπίζω να το διαβάσω σύντομα και θα επανέλθω. Όχι με “επιστημονική” άποψη σαν τη δική σου αλλά με άκρως συναισθηματική… Κατά την προσφιλή μου συνήθεια, δηλαδή.

    Σε φιλώ!

  5. Καλησπέρα, Dana μου!
    Αναμένω τον σούπερ επτανησιακό σου συναισθηματισμό να κάνει πάλι το θαύμα του…!

    Πολλά-πολλά φιλιά!

  6. Μετά τα μέτρια κινέζικα κουτιά το “Λίγο από το αίμα σου” έρχεται για να μας αποδείξει αυτό που όλοι γνωρίζουμε: η Σώτη είναι η σπουδαιότερη ελληνίδα συγγραφέας. Υπέροχο μυθιστόρημα, ταξιδιάρικο, ιστορικό και με έναν απίστευτο μυθιστορηματικό χαρακτήρα: τη Μπέθανυ, έναν από τους πιο συμπαθητικούς χαρακτήρες μυθιστορήματος…

  7. Την Μπέθανυ ακριβώς υπονοούσα όταν έκανα λόγο για την εφηβική γραφή που έχει ενταχθεί στο μυθιστόρημα αυτό. Η οποία, βεβαίως, δεν είναι συμπαθητική επειδή είναι έφηβη, αλλά επειδή καταφέρνει (η ίδια η Σ.Τ. το καταφέρνει, μάλλον) να διαποτίσει ολόκληρο το μυθιστόρημα ως βάση αντιλήψεων, παρόλο που “εξαφανίζεται” νωρίς… Κι ίσως ν’ αποτελεί το σύμβολο του άδοξου τέλους των βρετανικών αποικιών στην Αφρική, όχι τόσο εξαιτίας μιας κάποιας ήττας, αλλά περισσότερο ως ένα λαμπερό τίποτα: The party is over, mates…

    Χαίρομαι που την εντόπισες, Μιχάλη…
    Και καλώς ήρθες, βέβαια!

  8. Αγαπώ την Τριανταφύλλου. Τον τρόπο που γράφει, τον τρόπο που σκέφτεται, τον τρόπο που στέκεται απέναντι στα γεγονότα. Το γεγονός ότι αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορείς να σταθείς απέναντι στην ιστορία κοιτώντας την σαν κάτι έξω από εσένα. Πως είσαι πάντα κομμάτι της. Την αγαπώ επίσης γιατί μιλάει πάντα -πάντα- για ανθρώπους που έχουν την ανάγκη να αγκαλιάσουν, να ακουμπήσουν κι όμως μένουν με τα χέρια μετέωρα.
    Διαφωνώ στο ότι τα “Κινέζικα κουτιά” ήταν μέτρια. Ήταν διαφορετικά. Υπέροχα διαφορετικά. Διαφωνώ επίσης ότι το “Άλμπατρος” έπιασε ταβάνι (ήταν από κάθε άποψης εξαιρετικό). Είμαι σίγουρη πως αυτή η γυναίκα έχει ακόμα να πει πράγματα, νέα πράγματα, διαφορετικά πράγματα, γραμμένα με ένα γνώριμο τρόπο. Δημιουργεί χαρακτήρες γεμάτους ερωτεύσιμες αδυναμίες.
    Το “Λίγο από το αίμα σου” ήταν ένα ακόμα εξαιρετικό δώρο.

  9. Προσωπικά θεωρώ τα κινέζικα κουτιά το πιο “αδύναμο” μυθιστόρημα της Σώτης ίσως γιατί διέφερε αρκετά από τα μυθιστορήματά της που λάτρεψα. Είχε όμως και σε αυτό το βιβλίο πράγματα να πει. Όπως κάνει πάντα είτε μέσα από τα μυθιστορήματά της είτε μέσα από τα άρθρα της. Το Άλμπατρος, νομίζω, ήταν το καλύτερό της μέχρι το “Λίγο από το αίμα σου”. Βασικά αν η Σώτη δεν ήταν Ελληνίδα θα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα στη σύγχρονη λογοτεχνία. Κατά τη γνώμη μου πάντα.

  10. Μ’ αρέσει η μικροσυζήτηση που γίνεται πιο πάνω.
    Κρατώ τις “ερωτεύσιμες αδυναμίες” της Zwoulaς και το “αν η Σώτη δεν ήταν Ελληνίδα…” του Μιχάλη, που μπορεί να βρει το δρόμο μιας μεγάλης-μεγάλης κουβέντας για τις “μικρές λογοτεχνίες” (εθνικά εννοούμενες μόνο) και τις μικρές γλώσσες, με αφορμή αυτό.

    Σας ευχαριστώ, παιδιά.

  11. Καλό το άρθρο. Να σε ευχαριστήσω και για την αναφορά στην ιστοσελίδα, που τώρα τελευταία παραμέλησα λίγο λόγω πολλών άλλων υποχρεώσεων. Θα την ανανεώσω μάλλον το καλοκαίρι…

  12. Λάκη, καλώς ήρθες! Σ’ ευχαριστώ για την επίσκεψη.
    Με χαρά θα περιμένω την ανανέωση του site.Ξεκινώ τώρα μια περιήγηση στα blogs σου!

    Καλησπέρα.

  13. Pingback: a bit of your blood « Кроткая

  14. Htan panemorfo..omws den mou ftanei me tipota sto “savvato vrady stin akri tis polis”..Makrann to agapimen0o mou biblio..Thewrw pws einai to kalytero tis..kai genaei apisteyta synaisthimata.

  15. Φετος για τις διακοπες πηρα ενα βιβλιο μαζι μου γιατι θα πηγαινα 4 μερες μονο, το Λυκο της Στεπας του Εσσε. Επειδη το διαβασα γρηγορα ομως εκανα μια βολτα στην Ουρανουπολη και τρακαρα πανω στη Σωτη. Ειχα διαβασει παλια το εργοστασιο και πριν κανα μηνα την Μαργκο και ετσι το πηρα. Ομως ξεπερασε καθε προσδοκια μου. Αυτο που γουσταρω στη Σωτη ειναι οι ανολοκληρωτοι ερωτες, οι καταδικασμενοι εξαρχης: Ιερωνυμος- Μπεθανυ,Μαρκος-Λυζελ etc το εργο της βριθει. Εχει ενα τροπο να γραφει γι αυτο το θεμα που αγγιζει τα εσωψυχα μου. Μολις γυρισα ξαναδιαβασα το εργοστασιο, ο τροπος που διαπραγματευεται την θεση του ανθρωπου απεναντι στην ιστορια στο εργο της ειναι μοναδικος. Σε ωθει να επανεξετασεις τις αρχες σου.

  16. …και πού και πού έχει μια τάση να “ξεμπερδεύει” με τους ήρωες που γίνονται οι αγαπημένοι μας κάθε φορά! Σαν να θέλει να μας κλείσει το μάτι για τα τερτίπια της λογοτεχνίας και του συγγραφέα.

    Καλημέρα.

  17. Είμαι καινουργια στον “κοσμο” της Σωτης, οποτε ισως δεν θα μπορουσα να εκφρασω ολοκληρωμενη αποψη για ολο το εργο της. Φετος το καλοκαιρι “σκονταψα” στο Αφρικανικο Ημερολογιο και κατι με τραβηξε. Μηπως το ονειρικο εξωφυλλο,μηπως το οτι αγαπω την Αφρικη η μηπως η μαγεια της ιστοριας που σε παρασερνει ακομα και απο τη μικρη περιληψη?Επειδη οπως ειπε και καποιος αλλος διαβαζω τα βιβλια με συναισθηματικη αποψη, το συγκεκριμενο το ερωτευτηκα οπως και τη γραφη της Σωτης.

    Μετα ανακαλυψα οτι το “Λιγο απο το αιμα σου” γραφτηκε πριν αλλα θα το διαβασω τωρα και μετα και αλλα,και αλλα απο τα βιβλια της.

    Οποιος θελει να συζητησουμε για το βιβλιο και τους χαρακτηρες ας μου πει!^_^ Και μια ερωτηση, μηπως η Σωτη εχει καποιο e-mail στο οποιο απανταει σε αναγνωστες?

  18. Είμαι συστηματικός αναγνώστης των μυθιστορημάτων της Σώτης Τριανταφύλλου. Θα ήθελα ν’ αποκτήσω μαζί της μία ηλεκτρονική αλληλογραφία. Πρέπει και η ίδια να έχει υπόψη της το όνομά μου… Θα σού ήμουν ευγνώμων αν τής μετέφερες την επιθυμία μου. Θα ήθελα το e-mail της. Μπορείς ο ίδιος να ζητήσεις την άδειά της, αν αυτό είναι εφικτό..

    Ευχαριστώ εκ προτέρου,

    Παναγιώτης Δελλής (Φιλόλογος)

  19. ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΜΟΡΦΩΣΗ, ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ, ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑΛΕΝΤΟ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ.
    ΧΑΙΡΟΜΑΙ ΠΟΥ ΔΕ ΔΙΑΛΕΞΕ ΑΛΛΟ ΔΡΟΜΟ Η ΣΩΤΗ. ΑΛΛΑ ΜΑΛΛΟΝ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ. Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΗ ΔΙΕΤΑΞΑΝ…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s