The Dream Songs – John Berryman

Όταν πήρα στα χέρια μου τα Dream Songs του John Berryman βεβαιώθηκα για ένα πράγμα: οι ποιητές στους οποίους επανέρχομαι εμμονοληπτικά, που τείνουν στατιστικά να ξεπεράσουν σε ποσοστό άλλους της ίδιας συνομοταξίας των «αγαπημένων», είναι αυτοί της «μεγαλόχαρης θανατομανίας» (όπως υπέροχα είπε η Ε.Π.). Anne Sexton, Sylvia Plath, Hart Crane, John Berryman.

Δεν ξέρω, πόσω μάλλον μ’ ενδιαφέρει, να μάθω με ψυχαναλυτικούρες και τα ρέστα για ποιο λόγο μπορεί αυτό να συμβαίνει. Έχω την υποψία, όμως, ότι επιβεβαιώνομαι (έστω και για μένα μόνο) ότι η ποίηση είναι καταρχήν θρηνωδία, είναι η ρυμούλκηση όλου του πόνου του κόσμου, είναι η κατάποση του θανάτου και το ξέρασμα της ζωής. Δασκάλους έχουμε τους poètes maudit, πάρτε γι’ αρχή τον Rimbaud και τον Baudelaire – τους κλασικούς πια…

*   *  *

Παρακάτω υπάρχει ένα μεταφρασμένο ποίημα του John Berryman απ’ τον υπογράφοντα, γιατί, όπως είπε και μια φίλη αγαπημένη, η μετάφραση είναι μαθητεία στην ποίηση. Κατά τ’ άλλα, εδώ είμαστε, έτσι ή αλλιώς, και τα λέμε.

Ο Τζον Μπέρυμαν (1914-1972) είναι ένας από τους ποιητές που ανακάλυψα τον τελευταίο χρόνο, εξαιτίας του ποιητή Γιάννη Αντιόχου. Είχα μέχρι τότε διαβάσει διάσπαρτα διάφορα ποιήματά του, αλλά ποτέ δεν τον είχα μελετήσει όπως του αξίζει. Θεωρείται, μεταξύ άλλων, κι ένας απ’ τους πρωτεργάτες ποιητές της εξομολογητικής ποίησης, μαζί με τον Robert Lowell. Ο Μπέρυμαν χαρακτηρίζεται, στα Dream Songs τουλάχιστον, ως ισάξιος των Cantos τού Πάουντ, όσον αφορά τα δύσβατα μονοπάτια της ερμηνείας των ποιημάτων τους! Τα 385 ποιήματα που περιλαμβάνονται σ’ αυτή τη συλλογή αποτελούν ημερολογιακά σπαράγματα του αμερικανού ποιητή. Ο Μπέρυμαν παραδίδει έναν άλλον τρόπο χτισίματος του μεγάλου ποιήματος (στροφή που παρατηρείται και στη σύγχρονη ελληνική ποίηση) που, όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο, έχει καταφέρει να δημιουργήσει σε αντίθεση με τον T.S. Eliot στα Four Quartets ή τον Hart Crane στο Bridge.

 

274.

Είν’ όμορφα ακριβώς εδώ, τώρα εν τω μέσω της νυκτός:
δροσερά. Ανακαλώ μερικές απ’ τις κατάρες μου,
μερικές. Κλείνω τον ανεμιστήρα.
Οι τέσσερις χιλιάδες άνθρωποι που βασίζονται σε μένα για την επαύριον
μάλλον θα ικανοποιηθούν. Ίσως κι εγώ.
Το καλοκαίρι ήταν δύσκολο,

έκλεισα εισιτήρια για μας για ένα πιο πράσινο τοπίο
κι εκεί η ψυχή μου βρίσκει ανταπόδοση. Το προσβλημένο μου κορμί
αν και ακίνητο βρίσκει ανταπόδοση.
Το υπερφορτωμένο μου μυαλό, μες στις πτυχές του, κρεμιέται ανάμεσα.
Μέχρι που διατηρεί και μιαν ώρα για το κοινό, μια άγνωστη κυρία
πήρε τηλέφωνο σήμερα για να μάθει το πότε.

Θα κάνουμε ό,τι περνά απ’ το χέρι μας για την κυρία και τους εκατοντάδες άλλους
και θα κάνουμε ό,τι περνά απ’  το χέρι μας για τον αγώνα του μυαλού
παρόλο που τα θαλασσαφρισμένα ρυμουλκά
παίρνουν την καρδιά μου ανατολικά, τα χειρόγραφά μου είν’ έτοιμα
να ταξιδέψουν, και ξάφνου όλα μοιάζουν πολύ λογικά
σ’ έναν άντρα που τα χει μαζέψει.

Μετάφραση: Δημήτρης Αθηνάκης