Βάσεις δεδομένων, fan clubs ή στεγνή πληροφορία;

Οι έλληνες λογοτέχνες και οι σελίδες γι’ αυτούς – Γενικές παρατηρήσεις

Παρακολουθώντας συχνά τη λογοτεχνική κίνηση στο, έτσι κι αλλιώς, φτωχό ελληνικό διαδίκτυο, έχει τύχει πολλές φορές να επισκεφτώ blogs ή sites που δημιουργήθηκαν με αφορμή κάποιον έλληνα πεζογράφο ή ποιητή. Αυτές οι σελίδες που δημιουργήθηκαν στο διαδίκτυο είχαν εν πολλοίς ως σκοπό την προβολή του έργου και του βίου του εκάστοτε λογοτέχνη, με παράλληλες αναρτήσεις συνεντεύξεων ή κριτικών που έχουν δημοσιευτεί και τον αφορούν. Ωστόσο, δύσκολα μπορεί κανείς να βρει μιαν ολοκληρωμένη βάση δεδομένων, τουλάχιστον που να μην την έχει ήδη συναντήσει σε χώρους -και εκτός- διαδικτύου.

Θ’ αναρωτηθεί εύλογα κανείς για τη χρησιμότητα και τη λογική αυτών των “αφιερωμάτων” σε συγγραφείς. Η απάντηση, όσον αφορά το διαδίκτυο πάντοτε, είναι η ανάγκη γι’ αυτή την ελευθερία έκφρασης που γιγαντώθηκε ακόμη περισσότερο απ’ τη στιγμή που αυτό έγινε εργαλείο προσβάσιμο στα χέρια όλων – ή σχεδόν όλων προς ώρας. Και ίσως αυτό είναι και το σημαντικότερο. Κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει την καταρχήν ανάγκη τού σύγχρονου ανθρώπου για έκφραση, εν προκειμένω λογοτεχνική και μάλιστα που ξεπερνά τα προσωπικά όρια, χωρίς να τα προσπερνά εξ ολοκλήρου. Εξηγούμαι: μπορεί, αφ’ ενός, η αναφορά σε κάποιο άλλο πρόσωπο εκτός του δικού μας να είναι πέρα απ’ την αναφορά στο εγώ, εντούτοις, κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει την ιδιοσυγκρασιακή δόμηση αυτής της αναφοράς, με τον παράλληλο “φωτισμό” συγκεκριμένων πλευρών του εκάστοτε τρίτου δημιουργού.

Έχω την αίσθηση ότι και οι συγκεκριμένες σελίδες του διαδικτύου ξεκίνησαν όπως όλες οι άλλες. Η επαφή με τον “έξω” κόσμο, έστω και τον ψηφιακό, είναι μεταξύ άλλων και μια προσπάθεια προβολής και αυτοπροβολής, άμεσα ή έμμεσα, χωρίς απαραίτητα όλο αυτό το γεγονός ν’ αποτελεί και σκοπό που θ’ αποφέρει κάποια οφέλη, πέρα απ’ αυτή την ελευθερία της έκφρασης, η οποία στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι και αυτοσκοπός. Άλλωστε, ακριβώς εξαιτίας της έλλειψης τέτοιων σκοπών δημιουργούνται και καινούργιες ανάγκες στην πορεία, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν εντελώς διαφορετικές απ’ τ’ αρχικά κίνητρα.

Αυτό όλο είναι ένα πρώτο θεωρητικό τμήμα. Τι συμβαίνει όμως στην ιντερνετική πραγματικότητα στους κύκλους της λογοτεχνίας, και δη σ’ αυτούς των προσωπογραφιών; Προσπαθούν, άραγε, οι δημιουργοί τέτοιων ιστοσελίδων ή ιστολογίων ν’ αναπαραγάγουν ένα λόγο προσωπικό σχετικά με όλα όσα αναφέρουν για τον εκάστοτε λογοτέχνη ή μήπως τελικά, μέσα σ’ όλα, λειτουργούν κυρίως ως αποδελτιωτές παλαιότερων και νεότερων αναφορών; Είναι άραγε μια κατηγορία που δημιουργείται από κάποιον προς έναν τρίτο ή μπορεί μήπως να δημιουργηθεί μια βάση δεδομένων “από μένα για μένα”, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τους συγγραφείς που διατηρούν τον προσωπικό διαδικτυακό χώρο και όπου δημοσιεύουν ό,τι τους αφορά;

Πάντως, ακόμη πιο σπάνιο είναι να εντοπίσει κανείς ένα χώρο στο διαδίκτυο όπου να ‘ναι ξεκάθαρα και αποκλειστικά το ένα ή το άλλο, που αποφεύγει κοντολογίς να υπεισέλθει σε χώρους πέραν των αρχικών προθέσεων. Κι εκεί είναι ενδεχομένως και αυτή η ομορφιά του ίντερνετ: αυτή η παλινδρόμηση μέσω της οποίας οι χρήστες του διαδικτύου αποδεικνύουν την (όποια) ελευθερία του μέσου ή δική τους.

Σ’ αυτό το άρθρο δε θ’ αποπειραθούμε να κάνουμε μιαν ενδελεχή και ολοκληρωμένη αναφορά στο λογοτεχνικό σύμπαν του ελληνικού ίντερνετ, παρά μόνο θ’ αναφερθούμε σε μερικά γενικά παραδείγματα ιστοχώρων σχετικών με το θέμα μας. Η επιλογή, βεβαίως, δεν είναι τυχαία, αλλά και τα κριτήρια δεν ήταν αυστηρά και απαραβίαστα.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η δημιουργία σελίδων για νεότερους και παλαιότερους λογοτέχνες είναι εν γένει ισοβαρής, με μια κλίση προς τους νεότερους. Για παράδειγμα, ο κύπριος συγγραφέας και blogger Λάκης Φουρουκλάς έχει δημιουργήσει σελίδες τόσο για τη Σώτη Τριανταφύλλου, όσο και για τη Μυρτιώτισσα, τη Γαλάτεια Καζαντζάκη,  τη Λιλή Ζωγράφου και τη Μαρία Πολυδούρη. Στις προκείμενες ιστοσελίδες, ο Λάκης Φουρουκλάς έχει αναλάβει το δύσκολο αλλά, καταπώς φαίνεται, γεμάτο αγάπη έργο τής συγκέντρωσης υλικού για τις λογοτέχνιδες, που όχι μόνο περιλαμβάνει τα έργα τους (που, πάντως, δεν είναι ολοκληρωμένα, π.χ. όσον αφορά τη Σώτη Τριανταφύλλου), αλλά και σχετικές κριτικές, συνεντεύξεις (όπου κρίνεται εφικτό!) και φωτογραφίες. Μπορεί οι συγκεκριμένες ιστοσελίδες να μην είναι από αισθητικής άποψης άρτια δομημένες, ωστόσο κανείς δεν μπορεί ν’ αρνηθεί τον κόπο που κατέβαλε ο δημιουργός τους για να τις “χτίσει” βήμα-βήμα.

Η Σώτη Τριανταφύλλου έχει την τιμητική της και σε άλλες δύο ιστοσελίδες: στο http://www.alicecafe.gr καθώς και στο ιστολόγιο του βιβλιοπωλείου “Σύγχρονη Έκφραση”. Σ’ αυτές τις δύο περιπτώσεις, η πολυδιαβασμένη συγγραφέας παρουσιάζεται, παρ’ όλ’ αυτά, λιγότερο συστηματικά απ’ ό,τι στις σελίδες του Λάκη Φουρουκλά· αυτό που κυριαρχεί σε αμφότερες τις σελίδες είναι μερικές φωτογραφίες, καθώς επίσης και η εργογραφία της ή, στη δεύτερη περίπτωση, μια μικρή ανασκόπηση στο πρόσφατο έργο της.

Απ’ την άλλη, ο Νίκος Σαραντάκος, συγγραφέας ο ίδιος, έχει “ανεβάσει” στην ιστοσελίδα του κείμενα γύρω απ’ τον Καβάφη, τον Λαπαθιώτη, τον Παλαμά, τον Σουρή, τον Παπαδιαμάντη και άλλους. Εδώ κυριαρχεί η πλήρης απλότητα. Βασικό μέλημα του Νίκου Σαραντάκου είναι το ίδιο το κείμενο, χωρίς παράλληλα να τον απασχολεί η αισθητική. Αυτό, αφ’ ενός, καταδεικνύει την πρόθεσή του, εντούτοις, οι δυσκολίες της ανάγνωσης ενός απλού και “στεγνού” κειμένου, εντάσσονται στο πλαίσιο της, ούτως ή άλλως, δύσκολης ανάγνωσης στην οθόνη. Υπάρχει βέβαια πάντοτε ο εκτυπωτής…

Στη συνέχεια, στο Πολιτικό Καφενείο – Ιστοσελίδα Αντιπληροφόρησης και Γνώσης μπορεί κανείς να βρει ένα αρκετά εκτενές αφιέρωμα για τον Ανδρέα Εμπειρίκο, που αγγίζει τα όρια του fan club: πλήρες βιογραφικό χρονικό, τα ποιήματα του Εμπειρίκου, τα πεζά του, κριτικές που γράφτηκαν, φωτογραφίες, χρονικά, μαρτυρίες, κάτι που σπάνια συναντά κανείς και, μάλιστα, τόσο οργανωμένα. Η καταβλημένη προσπάθεια εκ μέρους των δημιουργών είναι πασιφανής απ’ το πρώτο “κλικ” και, χωρίς δεύτερη κουβέντα, μπορεί να συναγωνιστεί “επίσημες” σχετικές ιστοσελίδες.

Στο ίδιο περίπου πλαίσιο κινείται και ο Γιάννης Η. Παππάς, ο οποίος έχει δημιουργήσει ένα αρκετά εκτενές ιστολόγιο για τον Αντρέα Φραγκιά. Παλαιότερες και νεότερες κριτικές αναλύσεις, στοιχεία για τη ζωή και το έργο του, καθώς και αποσπάσματα από κείμενά του, μπορεί κανείς να βρει στο ιστολόγιο αυτό, ωστόσο όχι με τον ίδια συστηματική οργάνωση για τον Ανδρέα Εμπειρίκο που προαναφέρθηκε. Το παρόν ιστολόγιο αποτελεί μια ευρεία και εύχρηστη από πολλές απόψεις βάση δεδομένων για το έργο του Φραγκιά, που αγγίζει, mutatis mutandis, τα όρια της ψηφιακής βιβλιοθήκης για το συγγραφέα.

Για τον Καβάφη υπάρχει ένας επίσημος διαδικτυακός τόπος, απ’ τη μια, αλλά, απ’ την άλλη, σπανίζουν οι αναφορές ή οι αφιερωμένοι σ’ αυτόν ιστότοποι, κάτι που προκαλεί εντύπωση, αφού ο αλεξανδρινός ποιητής είναι ευρέως αγαπημένος και διαδεδομένος· εξαίρεση αποτελεί η σελίδα στη διεύθυνση http://cavafis.compupress.gr/index3.htm, όπου το έργο του ποιητή παρατίθεται αυτούσιο κατά κατηγορίες. Το ίδιο ακριβώς παρατηρείται και για τον Νίκο Εγγονόπουλο: ενώ υπάρχει ο επίσημος ιστότοπός του, δεν είναι διαδεδομένες οι διαδικτυακές σελίδες που ν’ αναφέρονται σ’ αυτόν. Τέλος, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με την ανατρεπτική φωνή των ελληνικών γραμμάτων, τον Ρένο Αποστολίδη, όπου η σελίδα του παρουσιάζεται εξαιρετική και σχεδόν πλήρης.

Σελίδα υπάρχει και για την Κική Δημουλά στον ελεύθερο χώρο των geocities, αλλά εκεί μπορεί κανείς να βρει μόνον το έργο της σε μορφή εικόνων, προκειμένου -όπως αναφέρεται- να διατηρηθεί το πολυτονικό σύστημα της γραφής της.

Στις σελίδες του translatum.gr μπορεί κανείς να βρει πλούσιο ποιητικό υλικό, όπως, για παράδειγμα, σχετικά με τους ποιητές και τους πεζογράφους της Θεσσαλονίκης. Μεταξύ άλλων, ανθολογούνται οι εξής λογοτέχνες: Βαφόπουλος, Θέμελης, Καρέλλη, Πεντζίκης, Αναγνωστάκης, Βαρβιτσιώτης, Ιωάννου, Ασλάνογλου, Κέντρου-Αγαθοπούλου, Μέσκος, Χριστιανόπουλος, Δημητριάδης κ.ά. Στα υπόλοιπα φόρα τού translatum μπορεί κανείς να βρει πολλές θεματικές ενότητες και συνολικά για συγγραφείς αλλά και για κάποια συγκεκριμένα έργα τους.

Μπορεί εύκολα κανείς να βρει περιφερόμενος στο διαδίκτυο και γενικότερες θεματικές σελίδες που αφορούν την ελληνική (και όχι μόνο) λογοτεχνία. Οι περισσότερες, μέχρι του σημείου που ο υπογράφων γνωρίζει, σελίδες στο ελληνικό διαδίκτυο αφορούν νεότερους λογοτέχνες, ωστόσο, για παράδειγμα, οι χρήστες που τους αφορά μια παρόμοια αναζήτηση μπορούν να βρουν και λογοτέχνες παλαιότερων γενεών, με βιογραφικά κείμενα που συνοδεύονται από αποσπάσματα έργων τους.

Αυτό, όμως, που παρατηρείται ευρέως στο ελληνικό διαδίκτυο, όσον αφορά το θέμα που μας απασχολεί εν προκειμένω, είναι η αποσπασματικότητα. Μ’ ένα γρήγορο ψάξιμο στις διάσημες μηχανές αναζήτησης, μπορεί κανείς να εντοπίσει σε λίγα δευτερόλεπτα αυτό που ψάχνει, αλλά εκείνο που γενικώς ισχύει είναι αυτή η απουσία ολοκληρωμένων βάσεων δεδομένων για μείζονες ή ελάσσονες συγγραφείς – πεζογράφους ή ποιητές.

Έχω την αίσθηση ότι όλο αυτό το θέμα δεν μπορεί παρά να εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο που αναφέρθηκε νωρίτερα σχετικά με το πόσο “φτωχό” μοιάζει να ‘ναι το ελληνικό (λογοτεχνικό) ίντερνετ. Γενικά, είναι απορίας άξιον που πολλές φορές είναι ευκολότερο να βρεις μιαν αγγλική, ή και γαλλική ακόμη, ιστοσελίδα για ένα θέμα “ελληνικό” που να είναι περισσότερο ενημερωμένη απ’ όσο μια ελληνική.

Χαρακτηριστικό, δε, είναι ότι βρίθουν τα fan clubs των τραγουδιστών και τραγουδιστριών, των ποδοσφαιριστών και των αθλητικών ομάδων (με real time ενημέρωση μάλιστα!). Αυτό δεν μπορεί παρά ν’ αποτελεί ένα γενικό στοιχείο που περιγράφει τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο, αλλά ας μην πιάσουμε τώρα τ’ αυτονόητα…

Αν, τώρα, αποπειραθούμε να κάνουμε μια γενική σύγκριση για το τι συμβαίνει στο εξωτερικό, τότε αυτόχρημα θα δούμε πως οι σχετικές διαδικτυακές σελίδες είναι works in progress, υπό την έννοια ότι η ενημέρωσή τους αφορά σύγχρονους συγγραφείς των οποίων οι αφιερωμένοι σ’ αυτούς ιστοχώροι συμβαδίζουν μ’ αυτό που συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας έτσι μια ψηφιακή βιβλιοθήκη προσβάσιμη σε όλους, με σχεδόν πλήρες υλικό, και γνωστικά και αισθητικά. Αυτοί οι χώροι είναι δομημένοι στη λογική των fan clubs, κάτι που ελλείπει στο εγχώριο διαδίκτυο, ωστόσο εδώ ελλοχεύουν και κίνδυνοι που αγγίζουν τα όρια της λατρείας, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τα fan clubs του Harry Potter (που δε μοιάζουν να διαφέρουν, ενδεικτικά, απ’ αυτά της Oprah Winfrey), που ήρθε με το δικό του τρόπο στην ιντερνετική Ελλάδα μέσα απ’ τις σελίδες των εκδόσεων Ψυχογιός, ένας εκδοτικός οίκος που διατηρεί δικό του fan club-λέσχη ανάγνωσης, καθώς και δικό του φόρουμ.

Η ισορροπία, όμως, νομίζω ότι επέρχεται με τα ιστολόγια που ασχολούνται με το ίδιο το βιβλίο. Θ’ αναρωτηθεί κανείς στη σύγχρονη εποχή της πληροφορίας (η οποία, πολύ φοβάμαι, ότι, τουλάχιστον στο διαδίκτυο, τείνει ν’ αντικαταστήσει τη γνώση) εάν είναι χρησιμότερο ή, έστω πιο ενδιαφέρον, να υπάρχουν στο ίντερνετ σελίδες που αφορούν ένα συγγραφέα και μόνον ή αν τελικά μπορεί ν’ αποβεί πιο χρηστικό να γράφουμε για βιβλία. Προφανώς και υπεισέρχεται εδώ το θέμα της “σοβαρής” ενασχόλησης με το βιβλίο, αλλά τα όρια αναμφίβολα τίθενται απ’ τους ίδιους τους χρήστες, είτε τους “παθητικούς” (τους αναγνώστες) είτε τους “ενεργητικούς” (τους γράφοντες – που είναι τις περισσότερες φορές και αναγνώστες).

Είναι σαφές ότι επί του παρόντος δεν τίθενται θέματα για το τι πρέπει να γίνει και τι όχι. Αυτό που έχει πρωτίστως σημασία είναι να βρούμε τον τρόπο το εγχώριο ίντερνετ να γίνει όλο και πιο εκτεταμένο σε όλους τους τομείς. Δεν έχει καμιάν απολύτως σημασία να ευχόμαστε και ν’ απευχόμαστε να γίνουν “πράγματα”, έτσι, θεωρητικά και γενικόλογα. Καλόν είναι να δούμε με ποιον τρόπο όλοι και όλες εμείς που είμαστε καθημερινά μπροστά σε μιαν οθόνη, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θ’ αρχίσουμε ν’ αφήνουμε λίγο το scroll down του ποντικιού μας στην άκρη και να μένουμε λίγο παραπάνω σ’ αυτό που απεικονίζεται μπροστά μας. Κι αυτό δεν είναι σε καμιά περίπτωση θέμα κανενός κινήματος· είναι θέμα πρώτα-πρώτα ατομικό. Γι’ αυτό και δύσκολο για μας τελικά.

Και ας έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας ότι άλλο πράγμα είναι η συνέχεια κι άλλο η εξέλιξη.

*

Κατάλογος ιστοχώρων που αναφέρθηκαν στο άρθρο:

[Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 16, χειμώνας 2008/09]

10 thoughts on “Βάσεις δεδομένων, fan clubs ή στεγνή πληροφορία;

  1. αναρωτιέμαι αν τελικά είναι στην πρόθεση των “ιστολόγων” η αποσπασματική γνώση-ή είναι σημείο των καιρών-,αν είναι επίσης η αυτοπροβολή-σε μια ψυχαναλυτική και εκ των ένδον προσέγγιση θα ανακαλύψουμε ότι σίγουρα είναι- και τελικά τι είναι “ζητούμενο” και “κέρδος-όποιο- σ’ αυτήν την ιστορία.

    αν προσεγγίσουμε την απλοϊκή(;) θέση “ό τι διαβάσει κανείς,καλό είναι”, ίσως δούμε το όλο ζήτημα με μεγαλύτερη επιείκεια.

    Δημήτρη,καλή σου μέρα.

  2. Καλησπέρα, Δημήτρη.
    Θέτεις ἕνα σοβαρό ζήτημα. Τό θέμα εἶναι ποιοί θά προσέξουν τό κείμενό σου, ἄν θά προβληματιστοῦν καί τί θά γίνει στό τέλος.
    Ἀναζητώντας ἀρκετές φορές πληροφορίες γιά Ἕλληνες λογοτέχνες μέσω τοῦ διαδικτύου, ἔχω ἀπογοητευτεῖ, διότι διαπίστωσα ὅσα περιγράφεις.
    Σέ ἀντιδιαστολή μάλιστα μέ sites ἄλλων χώρων, ὅπου πραγματικά ὑπάρχει ἐνημέρωση σέ real time.
    Τό νά καταλήξουμε γιά ἄλλη μιά φορά στό εὔκολο συμπέρασμα ὅτι ὅλα σ’ αὐτή τή χώρα ξεκινάνε ἐλπιδοφόρα καί καταλήγουν ἐλλειπῆ, εἶναι εὔκολο.
    Τό ζήτημα εἶναι νά πάρει κάποιος τήν πρωτοβουλία. Χρειάζονται, ἐκτός ἀπό μεράκι, διάθεση, ἀγάπη στή λογοτεχνία, γνώσεις, ἐπαγγελματισμός, ἄπειρος χρόνος καί χρήματα. Ποιός νά τά διαθέσει ὅμως;
    Χρειάζονται συνεργάτες πού νά γνωρίζουν σέ βάθος τό ἀντικείμενο, πέρα ἀπό τό νά τό ἀγαποῦν ἁπλῶς.
    Ἐκτός ἀπό τό Κράτος, θά μποροῦσαν οἱ ἴδιοι οἱ ἐκδοτικοί οἶκοι νά δημιουργήσουν ἰστοχώρους περιλαμβάνοντας ἀναλυτικά τό ἔργο καί κάθε ἀπαραίτητο στοιχεῖο τῶν λογοτεχνῶν πού οἱ ἴδιοι ἔχουν ἤ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη καί ἐκδίδουν. Ὅμως, ἐνδιαφέρονται πράγματι οἱ ἐκδοτικοί οἶκοι γιά κάτι τέτοιο;
    Πάντως, οἱ ἐρασιτεχνικές προσπάθειες κάποιων ἤ οἱ ἰστοχῶροι τῶν ἴδιων τῶν λογοτεχνῶν, σίγουρα, δέν ἐπαρκοῦν.

  3. Δίκιο έχεις, Δημήτρη. Την ιστοσελίδα για τη Σώτη έπρεπε να την ανανεώσω εδώ και καιρό, αλλά όταν έχω τις δυνάμεις δεν έχω το χρόνο και όταν έχω το χρόνο δεν έχω τις δυνάμεις. Πάντως η σελίδα της Πολυδούρη είναι πλήρης. Πρέπει να γίνει κάτι με την πρώτη σελίδα, αλλά εκτός από αυτήν δε θα μπορούσα να κάνω κάτι άλλο. Θα συμφωνήσω με τη Νατάσα ότι οι εκδοτικοί οίκοι πρέπει ν’ αναλάβουν τις ευθύνες τους, όπως γίνεται στο εξωτερικό. Από το κράτος ας μην περιμένουμε τίποτα.
    Καλή σου μέρα

  4. Καλημέρα κύριε Φουρουκλά.
    Ἡ ἄποψη πού ἔχω, δυστυχῶς, γιά τούς ἐκδοτικούς οἴκους εἶναι ὅτι ἔχουν καταντήσει, περισσότερο ἀπό ποτέ, χρηματομηχανές. Ἴσως αὐτός νά εἶναι ἕνας ἀπό τούς λόγους τῆς τεράστιας καί χωρίς ποιοτικά κριτήρια βιβλιοπαραγωγῆς.
    Ἡ μεγέθυνση μάλιστα ὁρισμένων, ἐπέβαλε κριτήρια ἐπιβίωσης καί σέ πάρα πολλούς ἀπό τούς μικρότερους ἤ τούς μικρούς.
    Κανείς ὅμως δέν ἀσχολεῖται οὔτε μέ τό τί ἐκδίδεται, καί ποιά εἶναι τά κριτήρια γι’ αὐτό ἤ, ἄν ὑπάρχουν καθόλου κριτήρια, οὔτε σέ ποιές ποσότητες, οὔτε, ὅμως, καί μέ τό πόσοι τόννοι βιβλιοπαραγωγῆς πάνε γιά πολτοποίηση.
    Ἐπίσης, τό θέμα πληρωμῆς τῶν ἐκδιδόμενων βιβλίων καί οἱ ἔμμεσοι τρόποι γι’ αὐτό, εἶναι ἀκόμη ἕνα ταμπού στό χῶρο.
    Ὅταν λοιπόν οἱ ἐκδότες ἐνδιαφέρονται μόνο γιά τήν οἰκονομική ἄνθηση τῆς ἐπιχείρησής τους, μοιάζει οὐτοπία, τό νά ἀσχοληθοῦν καί μέ τό ἕτερο σκέλος τοῦ ρόλου τους, πού εἶναι ὁ πολιτισμός καί ἡ ποιότητά του.
    Ἐλπίζω καί εὔχομαι, μέσα στό πλαίσιο τῆς γενικότερης ἀναταραχῆς καί ἐπαναπροσδιορισμοῦ τῶν ἀξιῶν, νά ἀλλάξει ἐκ βάθρων καί τό καθεστώς πού ἔχει ἐπιβληθεῖ καί ἰσχύει καί στόν κόσμο τοῦ βιβλίου καί τῆς μαζικῆς παραγωγῆς του.

  5. Δημήτρη καλημέρα και καλή σου χρονιά ! Θαυμάσιο βοήθημα το κείμενό σου καθώς οι περισσότεροι ιστοχώροι που αναφέρεις μου ήταν άγνωστοι

  6. Καλημέρα σε όλους και όλες.

    Παρατηρώ ότι κινούμαστε λίγο-πολύ όλοι στις ίδιες απόψεις, κάτι που φανερώνει και τα γενικότερα θέματα που έγινε μια προσπάθεια να θιγούν στο άρθρο.

    Το τι μέλλει γενέσθαι, νομίζω ότι θα εξαρτηθεί και από εμάς τους ίδιους, όχι μόνον σχετικά με το τι θα δημοσιεύουμε αλλά και αναφορικά με το τι θα επιλέξουμε να διαβάσουμε και πού θ’ αποφασίσουμε να στηριχτούμε για τις γνώσεις και τις πληροφορίες μας.

    Όλ’ αυτά είναι ζητήματα που χρειάζεται καιρό για να μπουν σε μια τάξη και σε μια πορεία, δεδομένου ότι υπάρχει έστω και μια ελάχιστη επιθυμία και διάθεση προς μια κατεύθυνση. Κανείς δεν μπορεί βέβαια να παραβλέψει το γεγονός των προσπαθειών που καταβάλλονται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

    Θεωρώ, ωστόσο, ότι το παρόν ζήτημα δεν είναι καθόλου διακριτό και αποκομμένο απ’ τη γενική πραγματικότητα που ισχύει στα εγχώρια διαδικτυακά. Στα “δικά” μας όμως, που η γνώση είναι αναμφίβολα σημαντικότερη απ’ την απλή πληροφορία, είναι ακόμη πιο εμφανές το πρόβλημα.

    Λίγη υπομονή ίσως και πολλή επιμονή και ίσως στο μέλλον όλα να ‘ναι διαφορετικά. Αν δεν είναι, πάντοτε υπάρχουν γνωστοί και κλασικοί τρόποι, ήδη δοκιμασμένοι και πετυχημένοι σε απόλυτο βαθμό.

    Άλλωστε, φαντάζομαι, κανείς δε θέλει (τουλάχιστον ακόμα) ν’ αντικαταστήσει το βιβλίο (ως τέτοιο ή ως φετίχ!) με την οθόνη. Έτσι δεν είναι;

    Η συζήτηση είναι μεγάλη και εδώ είμαστε για να τη συνεχίσουμε.

    Να είστε όλοι και όλες καλά.

  7. Ανηψιέ, εξαιρετικό κείμενο. Νομίζω ότι θέτεις ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, που είναι και αρκετά “απλό”. Οι εν ζωή νεότεροι συγγραφείς μπορούν να διαχειριστούν το προφίλ τους στο διαδίκτυο, χωρίς τη διαμεσολάβηση των εκδοτών (είναι μοναχικό, αλλά είναι και ελευθερία). Οι παλαιότεροι θα πρέπει να περιμένουν κάποιο (όχι απαραιτήτως ξένο) πανεπιστήμιο ή το… Google books να φτιάξει ψηφιακό απόθεμα με το έργο τους… Δηλαδή, κύριος οίδε… Στο http://openarchives.gr ένας ωραίος τυπάκος (στην ηλικία σου) έχει διασυνδέσει όλες τις βάσεις ελληνικού ψηφιακού περιεχομένου που είναι αυτή τη στιγμή διαθέσιμες. Για εμάς τους ποντικούς του 19ου αιώνα είναι ένα φανταστικό εργαλείο, το οποίο, φαντάζομαι, δεν θα συγκινήσει ιδιαιτέρως τους εραστές του 20ού… Αλλά, θα προχωρήσουν πολύ γρήγορα αυτά, θα δεις… Κατά τα άλλα, η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας στο νετ θα εξαρτάται από τον πατριωτισμό κάποιων (όπως συνέβαινε πάντοτε… έβγαζε κανείς καλύτερα στατιστικά για το βιβλίο από τον Ιχνευτή;)… Ο κ. Φουρουκλάς είναι ένα τέτοιο παράδειγμα πατριωτισμού… Νομίζω ότι στην Ελλάδα πάσχουμε από την έλλειψη συνεργασίας ανάμεσα στους “φιλολόγους” (καλύτερα να πω τους εραστές της λογοτεχνίας) και τους κομπιουτεράκηδες. Πρέπει να αφεθούμε και να εμπιστευθούμε την τεχνική τους και αυτοί να… αφεθούν στην ευαισθησία μας. Θαύματα θα γίνουνε τότε… Να είσαι καλά Δημήτρη – εσύ, άλλωστε είσαι ένα παράδειγμα της καινούριας γενιάς γραφιάδων που χειρίζεται με άνεση την τεχνολογία. Πριν από λίγα χρόνια ο θείος έγραφε τα κείμενά του πρώτα στο χέρι και πολλοί συγγραφείς γράφουν ακόμη στη γραφομηχανή… Νομίζω ότι οι καινούριες γενιές θα κάνουν το ποιοτικό άλμα – θα βλέπουμε ωραίες βάσεις για τη λογοτεχνία που θα είναι ερευνητικά project. Αισιοδοξία…

  8. hi!diavasa t keimeno s k marese gt 8igeis ena arketa simadiko provlima tou internet stin ellada!emena i gnwmi m einai oti prepei na iparxoun istoselides gia tin elliniki logotexnia etsi wste na tin gnwrizoun pio eukola mesa apo kati pou tous euxaristei oi neoi genika!px egw eimai 16 kai me endiagerei genika i pioisi kai i logotexnia,gnwrisa persi ton kariwtaki kai tin polidouri kai to ergo tous mesw tis istoselidas tou kiriou faroukla!elaxista paidia s ilikia mou endiaferodai gia tin elliniki pioisi kai tin logotexnia genika,parola auta den 8a tous xalage kai idietera na ri3oun mia matia se ena site gia pioisi!eda3i 8 m peis kalitero einai to vivlio alla pernaei krisi opws kai na to kanoume kai einai poli pio endiaferon to internet giauto pera apo t alla 8 borouse n leitourgei k ekpedeutika!tespa ena bravo s kirio faroukla gia to site tis polidouri kai ena bravo genika s osous ftiaxnoun
    tetia site!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s